قلعه حصار

فروردین ۱۴۰۴ محوطه باستانی تپه حصار ، یکی از با ارزشترین محوطه های پیش از تاریخی فلات ایران است و مربوط به حدودا شش هزار سال قبل بوده و در این تپه سه طبقه متمایز شناسایی شده است. عبور ریل راه اهن تهران به مشهد از این محوطه باستانی مانع از ثبت جهانی آن شده است. این محوطه کاملا به حال خود رها شده و درحال تخریب بوده و هیچ حفاظ و نگهبانی در محوطه وجود ندارد. مسافت کمی از مسیر دسترسی به آن خاکی است.

مشاهده در گوگل مپس

تپه حصار (که در میان مردم محلی به قلعه حصار نیز شهرت یافته)، یکی از پنج محوطه‌ی باستانی کلیدی در فلات ایران و جهان است. این مکان نه تنها یک قلعه، بلکه بقایای یکی از نخستین شهرهای متمدن بشری است که قدمت لایه‌های زیرین آن به بیش از ۷۰۰۰ سال پیش (هزاره پنجم پیش از میلاد) بازمی‌گردد. در ادامه، لایه‌های شگفت‌انگیز این میراث جهانی را بررسی می‌کنیم: ۱. توالی تمدن؛ از عصر حجر تا امپراتوری ساسانی تپه حصار مانند یک کتاب قطورِ خاک‌گرفته است که هر لایه‌ی آن داستانی متفاوت دارد: لایه‌های پیش از تاریخ: آثار به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که ساکنان اولیه حصار، در کشاورزی، دامداری و به‌ویژه ذوب فلزات پیشرو بوده‌اند. کشف کوره های ذوب مس در این منطقه ثابت می‌کند که دامغان یکی از نخستین مراکز صنعتی جهان باستان بوده است. دوران مادی و هخامنشی: شواهدی از استقرار در این دوران نیز در تپه دیده می‌شود. کاخ ساسانی: شاید خیره‌کننده‌ترین بخش برای بازدیدکنندگان، بقایای یک کاخ باشکوه ساسانی در جنوب تپه باشد. ستون‌های قطور و گچ‌بری‌های نفیس (که اکنون در موزه‌ها نگهداری می‌شوند) نشان‌دهنده اهمیت این منطقه به عنوان یک مرکز اداری و تفریحی برای شاهان ساسانی در مسیر جاده ابریشم بوده است. ۲. هنر سفالگری؛ امضای سرخ حصار سفال‌های تپه حصار در دنیای باستان‌شناسی به «سفال‌های خاکستری و نخودی» شهرت دارند. این ظروف با نقوش ظریفِ حیوانات (مانند بز کوهی، پلنگ و پرندگان) و طرح‌های هندسی، نشان‌دهنده ذوق هنری بالای مردمی است که هزاران سال پیش در این دشت زندگی می‌کردند. ۳. فاجعه‌ی تاریخی؛ تپه‌ای که به خون نشست در اواخر هزاره سوم پیش از میلاد، تپه حصار دچار یک آتش‌سوزی مهیب و ناگهانی شد. باستان‌شناسان در کاوش‌های خود با اسکلت‌هایی روبرو شدند که در وضعیت‌های اضطراری جان باخته بودند. این واقعه نشان‌دهنده یک تهاجم خونبار یا یک بلای طبیعی ناگهانی است که تمدنِ درخشانِ حصار را برای مدتی طولانی به سکوت واداشت. ۴. چالش مدرن؛ عبورِ قطار از دلِ تاریخ یکی از عجیب‌ترین و تلخ‌ترین ویژگی‌های کنونی تپه حصار، عبور خط راه‌آهن تهران-مشهد از وسط این محوطه باستانی است! لرزش‌های مداوم قطار و تقسیم شدن محوطه به دو بخش، یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های حفاظتی این اثر ملی است که همواره مورد نقد باستان‌شناسان بوده است. تپه حصار، شناسنامه‌یِ کهنِ تمدنِ فلاتِ ایران است؛ جایی که خاک، بویِ نخستین کوره‌هایِ مس و شکوهِ کاخ‌هایِ ساسانی را در خود حفظ کرده است.

مشاهده در گوگل مپس

نام تپه حصار برای اولین بار در سفرنامه‌ی شیندلر دیده می‌شود. سرتیپ هوتوم شیندلر در دوره‌ی قاجار و در عهد ناصری از طرف دولت انگلیس مأمور احداث و کشیدن خط تلگراف بمبئی به اروپا و لندن بود. وی از حصار دیدن کرد و اشیای این تپه نظرش را جلب کرد؛ بنابراین به علی اکبر امین معدن توصیه کرد که نهر آب را به تپه بیندازد تا اشیا سالم و بدون شکست به دست آیند و این کار موجب آسیب به محوطه شد. بسیاری از اشیای حصار به غارت رفته‌اند و سر از موزه‌های جهان از جمله موزه لندن در آورده‌اند. تپه حصار دامغان با قدمتی افزون بر هفت هزار سال یکی از تمدن‌های ایران است که مستندات و آثار زیادی از آن در موزه‌های اقصی نقاط جهان و کشور وجود دارد. این مجموعه تاریخی، ۲۴ شهریور ۱۳۱۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

مشاهده در گوگل مپس

تپه حصار، محوطه ای باستانی در سه کیلومتری جنوب شرق دامغان و در شرق ایستگاه راه آهن تهران-مشهد واقع است. این تپه یکی از باارزش ترین محوطه های پیش از تاریخ ایران می باشد. در این تپه سکونت انسان از عصر مس و سنگ تا مفرغ مشاهده شده است. مساحت فعلی این تپه در حدود 200 * 300 متر می باشد. از محوطه تپه حصار اشیا و یافته های متنوعی از قبیل؛ کوزه های لوله دار، فنجان ها، سنجاق ها، دست بند ها، حلقه ها و ... به دست آمده که در موزه های شهرهای استان سمنان به نمایش در آمده است.

مشاهده در گوگل مپس