HESAM ASHOORI
۶ ماه قبل
ساباط درخونه (Dar-Khuneh) یکی از نمادینترین و تصویریترین ساباطهای شهر شوشتر است که در محلهای به همین نام واقع شده است. این ساباط به دلیل ارتفاع بلند، طاقهای ضربی مستحکم و تزیینات آجری خاص، همواره مورد توجه معماران و گردشگران قرار داشته است. در ادامه، ویژگیهای برجسته این اثر تاریخی را مرور میکنیم: ۱. وجه تسمیه و جایگاه اجتماعی واژه «درخونه» در گویش محلی به معنای «دربِ خانه» یا بهعبارتی ورودیِ خانههای بزرگ و اعیانی است. این ساباط در گذشته ورودیِ مجموعهای از خانههای اشرافی و بنام شوشتر بوده است. از آنجا که ساباطها اغلب در مقابل منازل افراد بانفوذ ساخته میشدند تا محلی برای تجمع و گپوگفت همسایهها (پیرنشین) فراهم کنند، ساباط درخونه نیز یک کانون اجتماعی مهم در محله محسوب میشد. ۲. معماری و ساختار طاقهای رفیع: یکی از ویژگیهای منحصربهفرد ساباط درخونه، ارتفاع زیاد سقف آن نسبت به سایر ساباطهای همجوار است. این ارتفاع باعث گردش هوای بهتر و خنکی بیشتر در زیر سقف میشود. تزیینات خوونچینی: در بدنه و طاقهای این ساباط، آجرکاریهای بسیار ظریفی به سبک «خوونچینی» دیده میشود که نقوش هندسی متفاوتی را ایجاد کردهاند. ساختار پیوندی: این ساباط به خوبی نقشِ «پشتبند» را ایفا میکند؛ یعنی فشارهای جانبی دیوارهای بلند خانههای اطراف را به هم منتقل کرده و از ریزش آنها در برابر لرزشهای زمین جلوگیری میکند. ۳. تجربه بصری و اقلیمی راه رفتن در ساباط درخونه، تجربهای متفاوت از نور و دماست: خنکای طبیعی: حتی در گرمای ۵۰ درجه تابستان خوزستان، فضای زیر این ساباط به دلیل سایه دائمی و ضخامت دیوارهای آجری، بسیار مطبوع و خنک است. منظره عکاسی: بازی سایهها بر روی دیوارهای کاهگلی و آجری و نوری که از انتهای ساباط به داخل میتابد، آن را به یکی از محبوبترین لوکیشنهای عکاسی در بافت قدیم شوشتر تبدیل کرده است. ۴. اطلاعات بازدید موقعیت: شوشتر، بافت تاریخی، محله درخونه (نزدیک به مجموعه آبشارها و بازار قدیمی). نکته: این ساباط بخشی از یک پیادهراه تاریخی است که شما را به سمت کوچههای باریک و زیبای دیگر شهر هدایت میکند. یک پیشنهاد دوستانه: اگر به شوشتر سفر کردید، حتماً عصرگاه را برای قدم زدن در این ساباط انتخاب کنید. در این زمان، آرامش محله و عطر نان محلی یا قهوهای که از خانههای اطراف به مشام میرسد، حس زندگی در قرون گذشته را برایتان زنده میکند.
