قلعه سپید محمدیه - عاشورگاه، قلعهای تاریخی در نائین که با دیوارهای سفید و معماری سنتی، گردشگران را به یاد دوران گذشته میاندازد. اگر به دنبال یک ماجراجویی در دل تاریخ هستید، این قلعه جای ایدهآلیه؛ در نائین، شهر باستانی که هنوز هم آثار تاریخیاش در دل مردم جای دارد. برای دیدن این قلعه، حتماً در روزهای آفتابی با دوستانتان بیایید و از فضای آرامشبخش آن لذت ببرید.
قلعه سپید محمدیه، که بر بالای تپهای باشکوه در نائین قرار گرفته، با نمایی که از تمام اطراف شهر و کویر میپوشاند، همواره مورد ستایش قرار گرفته؛ اما اکثر بازدیدکنندگان حس میکنند که این شاهکار تاریخی بهدلیل مالکیت خصوصی، اختلاف بر سر سند و عدم مرمت، در حال رها شدن است و دربهای آن مسدود شده، بنابراین دسترسی عموم محدود است. در عین حال، بسیاری از بازدیدکنندگان به زیبایی معماری نظامی، برجهای مدور، و ارتباط با کارگاههای عبا بافی زیرزمینی اشاره کردهاند و امیدوارند که در آینده با مرمت و استفاده فرهنگی، این مکان به مقصدی گردشگری جذاب تبدیل شود.
Babak Moaven
۲ سال قبل
۳
قلعه از بیرون وضع خیلی بدی ندارد و دیوارها تا حدی سالم و قابل مرمت هستند امکان ورود به قلعه نیست درب قلعه را کلا اجر چیدن و گل گرفتند... یک فرد محلی به من گفت هنوز هر اتاق قلعه دارای مالک شخصی است و با گذر زمان و تقسیم بین وراث موضوع پیچیده تر شده است... مکان قلعه بسیار خوب است روی بلندی و مشرف به محمدیه که میتواند برای استفاده گردشگری مختلف از اقامتی تا پذیرای و ... استفاده شود ولی هیچ ...
قلعه از زاویه مختلف در محمدیه دیده میشود و نمای دور آن که بر فراز تپه ای است خیلی باشکوه است
در حال حاضر قلعه به حال خود رها شده و کار خاصی برایش نکردند
تنها اقدامی که گویا اخیرا انجام داده اند مسدود کردن درب ورودی قلعه بوده تا از تخریب و چپاول بیشتر جلوگیری شود بنابراین دخل قلعه غیر قابل بازدید است
فروردین 1403
قلعه عاشوراگاه (یا قلعه سپید محمدیه)، نگینِ معماریِ دفاعی در محلهی تاریخی محمدیهی نائین است. این قلعهی باشکوه که بر فراز بلندترین تپهی سنگی منطقه (توه) بنا شده، نه تنها نمادِ قدرت و امنیت در قرون گذشته بوده، بلکه امروزه به عنوان یکی از زیباترین مناظرِ پانورامیک کویر شناخته میشود.
تحلیل فنی و کالبدی این دژِ تاریخی به شرح زیر است:
۱. معماری نظامی و ساختار دفاعی
قلعه عاشوراگاه یک دژِ استراتژیک با پلانِ چندضلعی و چندین برجِ مدور است:
تسلط دید: موقعیت قلعه به گونهای است که از بالای آن میتوان تمام باغات محمدیه، محلات اطراف و جادههای منتهی به نائین را تا کیلومترها زیر نظر داشت.
برجهای دیدهبانی: قلعه دارای برجهایی با سوراخهای مورب (تیرکش) است که به مدافعان اجازه میداد بدون آنکه خود در معرض دید باشند، به سمت مهاجمان تیراندازی کنند.
کنگرهها: دیوارهای بالایی دارای کنگرههایی هستند که علاوه بر جنبهی تزیینی، پناهگاهی برای نگهبانان در زمان نبرد بودهاند.
۲. مصالح و پیوند با بستر سنگی
نبوغ معماران این قلعه در هماهنگی با طبیعت مشهود است:
پیِ سنگی: برخلاف بسیاری از قلعههای کویری که پیِ خشتی دارند، عاشوراگاه مستقیماً بر روی صخرههای سخت بنا شده است. این موضوع باعث شده تا سازه در برابر زلزله و نشست زمین بسیار مقاوم باشد.
خشت و چینه: بدنهی اصلی دیوارها از چینه و خشت خام ساخته شده است. ضخامتِ زیادِ دیوارها در قسمتهای پایینی، پایداریِ بنا را در برابر فرسایشِ شدیدِ بادی منطقه تضمین کرده است.
۳. کاربری تاریخی و مذهبی
دژ دفاعی: در زمان حملهی راهزنان یا دشمنان، تمام اهالی محلهی محمدیه به همراه اموالِ ارزشمند و دامهایشان به درون قلعه پناه میبردند.
نام عاشوراگاه: دربارهی علت این نامگذاری روایتهای متعددی وجود دارد؛ برخی آن را به برگزاری مراسم مذهبی در دورههای خاص نسبت میدهند و برخی دیگر آن را با ریشههای باستانی و آیینهای کهن پیوند میزنند.
۴. همزیستی با شگفتیهای زیرزمینی
یکی از جالبترین نکات درباره این قلعه، ارتباط آن با فضای زیرِ پایش است:
دقیقاً در زیرِ تپهی این قلعه، کارگاههای عبابافی محمدیه قرار دارند که در دلِ سنگ حفر شدهاند. در واقع، این تپهی سنگی همزمان نقشِ سقفِ کارگاههایِ بافندگی و پیِ قلعهیِ نظامی را ایفا میکند؛ یک مثالِ عالی از استفادهی چندمنظوره از فضا در معماریِ سنتی.
مختصات بازدید:
موقعیت: استان اصفهان، نائین، محلهی محمدیه، انتهای خیابان محمدیه.
وضعیت: این قلعه به صورت شبانهروزی باز است و بازدید از نمای بیرونی و صعود به تپه برای تماشای غروب خورشید، تجربهای فراموشنشدنی است.
نکته: مسیر صعود به قلعه کمی شیبدار و سنگی است، بنابراین کفش مناسب به همراه داشته باشید.
این قلعه دارای مالکین خصوصی بوده و به علت اختلاف بر سر سند و فروش آن هیچگونه بازدید عمومی ندارد و بهتره وقتتون الکی تلف نکنید - یخچال خشتی محمدیه و آب انبار چهار بادگیر نزدیک این قلعه هست که ارزش دیدن دارند.