عمارت تاریخی بصیر السلطنه یک مکان یادبود واقعهٔ تاریخی است که بازدیدکنندگان را با تاریخِ معماری و رویدادهای گذشته آشنا میکند. خدمات اصلی شامل بازدید از محوطه، نمایشهای فرهنگی و احتمالا بازدید از بخشهای داخلی است. دسترسی به عمارت از طریق شیراز و Hazrati Street در محدودهٔ تاریخی شهر امکانپذیر است و معماری باشکوه آن به عنوان پسزمینهٔ تجربه بازدید را تقویت میکند. فضا با ترکیبی از نقش تاریخی، نورپردازی مناسب و حفظ ساختمان، تجربهای آرام و آموزنده ارائه میدهد. نکتهٔ متمایز: به عنوان عمارتِ تاریخی در یک محور تاریخی، فضا حس اصالت و ارتباط با دوران گذشته را منتقل میکند.
اطلاعات تماس و آدرس
شیراز،, Fars Province, Shiraz, District 8, استان فارس، Hazrati St, ایران
عمارت تاریخی بصیر السلطنه، که گاهی بهعنوان خانه بصیرالملک هم یاد میشود، در دل محله سنگ سیاه شیراز مثل یک گنجینهی قاجاریه در حال زندهبودن است؛ بازدیدکنندگانی که با ۵ ستاره مینویسند، از سادگی و اصالت «خانه بودن» این بنا، دالانهای تاریک و درونگرا که حریم خصوصی را بهصورت هنری حفظ میکند، آینهکاریهای طلایی که در غروب خورشید نور را بهصورت طلای درخشان بازتاب میدهد، و حتی بخاریهای دیواری هیزمی در اتاقهای زمستاننشین لذت میبرند. این خانه نهتنها در گذشته بهعنوان محل تجمع هنرمندان و صنایعدستی شناخته میشد، بلکه در سالهای اخیر بهعنوان سرای صنایعدستی و لوکیشن فیلمهای تاریخی هم خدمت کرده؛ حس و حال آن همچنان مثل خانهای است که هنوز در آن زندگی میکنند. ۴ ستارهنویس دیگری هم بهنقش معماری قاجاریه، ایوان دو ستونی با گچبریهای منحصر بهفرد و ثبتنام در فهرست آثار ملی اشاره کرده و تأکید میکند که این بنا جزو مهمترین آثار تاریخی شیراز محسوب میشود. در مجموع، بازدید از عمارت بصیر السلطنه تجربهای است که تاریخ، هنر و معماری را در یک لحظه بههم میآمیزد و هر کسی را بهدنبال کشف رازهای آن میکشد.
HESAM ASHOORI
۵ ماه قبل
۵
عمارت بصیرالسلطنه یکی از آن خانههای اعیانی و پر رمز و راز شیراز در اواخر قاجار است که برخلاف خانههای مشهوری مثل زینتالملک، هنوز آن سادگی و اصالتِ «خانه بودن» را حفظ کرده است. این بنا متعلق به خانمی به نام «بصیرالسلطنه» بوده که از خاندانهای بانفوذ آن دوران به شمار میآمدند.
قصهها و ناگفتههای عمارت
معماریِ «درونگرا» برای حفظ حریم: یکی از ویژگیهای جالب این خانه، سیستم پیچیده «ورودی» آن است. میگویند بصیرالسلطنه چنان به حریم خصوصی خانه اهمیت میداده که معمار را مجبور کرده دالانی طولانی و تاریک (هشتی) بسازد تا هیچ غریبهای حتی با باز شدن درِ اصلی، نتواند کوچکترین نمایی از حیاط و حوض را ببیند. این دالان به «دالانِ انتظار» معروف بوده است.
اتاقهای آینهکاری و «رازِ نور»: در شاهنشین این عمارت، آینهکاریها به گونهای طراحی شدهاند که با غروب خورشید، نور نارنجیرنگ آفتاب شیراز را به گونهای بازتاب میدهند که برای چند لحظه کل اتاق مثل یک قطعه طلای درخشان به نظر میرسد. قدیمیها میگفتند این اتاق، مخصوص پذیرایی از مهمانانی بوده که صاحبخانه میخواسته آنها را تحت تأثیر ثروت و سلیقه خود قرار دهد.
سرنوشت و کاربریِ عجیب: این خانه در دورهای از تاریخ خود، به جای اینکه یک موزه سوت و کور باشد، محل تجمع هنرمندان و صنایعدستی بود. در سالهای اخیر هم مدتی به عنوان «سرای صنایعدستی» یا لوکیشن فیلمهای تاریخی استفاده میشد. حس و حالِ خانه طوری است که انگار هنوز اهل خانه در آن زندگی میکنند و فقط برای خرید به بازار وکیل رفتهاند!
جزئیات هنری که نباید از دست بدهید:
ستونهای گچی با سرستونهای فرنگی: اگر به بالای ستونها دقت کنید، آمیزهای از هنر ایرانی و اروپایی را میبینید. در آن دوران (اواخر قاجار)، مد بود که طرحهای پاریسی و لندنی را با گلومرغ شیرازی ترکیب کنند.
بخاریهای دیواری هیزمی: در اتاقهای زمستاننشین، بخاریهای دیواری (شومینه) با گچبریهای بسیار ظریف وجود دارد که در نوع خود کمنظیر است.
زیرزمین (سردابه) خنک: در تابستانهای داغ شیراز، اختلاف دمای زیرزمین این خانه با حیاط گاهی به بیش از ۱۰ درجه میرسد؛ معجزهای از معماری سنتی که بدون هیچ برقی، کولر طبیعی میساخت.
اطلاعات برای دسترسی متفاوت:
این عمارت در محله قدیمی «اسحاقبیگ» (نزدیک به گذر تاریخی سنگ سیاه و پشت مسجد نو) قرار دارد. کوچه پسکوچههای منتهی به این خانه، خودشان یک موزه زنده هستند. دیوارها کاهگلیاند و بوی بهارنارنج در فصل بهار مستکننده است.
نکته محلی: اگر به این منطقه رفتید، سراغ «گذر تاریخی اسحاقبیگ» را بگیرید. بازدید از این خانه در کنار خانه ضیائیان (که بسیار نزدیک است) میتواند پازل شما از زندگی قاجاری در شیراز را کامل کند.
عمارت تاریخی بصیرالسلطنه که به نام خانه بصیرالملک نیز شناخته میشود، یک بنای قاجاری متعلق به دوره پهلوی اول است که در شیراز واقع شده است. این بنا در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و به دلیل معماری و تزئینات خاص خود، از جمله ایوان دو ستونی با گچبریهای منحصر به فرد، از بناهای مهم تاریخی شیراز محسوب میشود.
