HESAM ASHOORI
۶ ماه قبل
در میان کوچههای قدیمی و باصفای بافت تاریخی بیرجند، خانهای وجود دارد که با سردرِ باشکوه و آجریاش، هر رهگذری را مجذوب خود میکند: خانه تاریخی پردلی. این بنا که متعلق به اواخر دوره قاجار است، یکی از زیباترین نمونههای معماری مسکونی در شرق ایران است که خوشبختانه با مرمتهای انجام شده، شکوه گذشتهاش را حفظ کرده است. من وقتی در برابر سردرِ بلند این خانه ایستادم، آجرکاریهای ظریف و هنرمندانهی آن بیش از هر چیز نظرم را جلب کرد. حسی که در خانه پردلی داری، حسِ اصالت و زندگی در یک خانهیِ اشرافیِ قاجاری است که با نیازهایِ اقلیمِ گرم و خشکِ بیرجند کاملاً سازگار شده است. ویژگیهای معماری؛ هنرِ آجر و چوب سردرِ ورودی: شاخصترین بخش این خانه، سردرِ ورودی آن است که با تزیینات آجرکاریِ برجسته و نقوشِ هندسی آراسته شده است. این سردر نشاندهندهی جایگاه اجتماعی صاحبخانه در گذشته بوده است. حیاط مرکزی و تقارن: خانه دارای یک حیاط مرکزی دلباز است که اتاقها دورتادور آن قرار گرفتهاند. رعایت اصل تقارن در ساختِ پنجرهها و درهایِ چوبی، نظم و آرامشِ بصری خاصی به فضا بخشیده است. تزیینات داخلی: پنجرههایِ مشبک با شیشههای رنگی (ارسی)، سقفهای چوبی و گچبریهای ساده اما باوقار در اتاقهایِ شاهنشین، از ویژگیهای بارز این بناست. من با دقت به تابشِ نور از لابلایِ شیشههای رنگی نگاه کردم که چطور فضایِ داخلِ اتاق را به یک تابلویِ نقاشی تبدیل میکند. داستانها و روایتهای محلی درباره این خانه و خانوادهیِ پردلی، روایتهایِ شنیدنی در بیرجند وجود دارد: خاندانِ بااصالت: گفته میشود خانوادهیِ پردلی از معتمدین و تجارِ خوشنامِ بیرجند بودهاند. محلیها روایت میکنند که این خانه در زمانِ خود، مرکزِ رفت و آمدِ بزرگانِ شهر و محلی برایِ تصمیمگیریهایِ مهمِ اجتماعی بوده است. رازِ پایداری: یک باورِ محلی هست که میگوید پیریزیِ این خانه با چنان دقتی انجام شده که علیرغمِ گذشتِ بیش از یک قرن، حتی کوچکترین تَرَکی در طاقهایِ ضربیِ آن دیده نمیشود. معمارانِ قدیمیِ بیرجند معتقدند که اخلاصِ معمار و کیفیتِ خشتهایِ پختهشده در کورههایِ محلی، رازِ این ماندگاری است. اطلاعات برای بازدید موقعیت: بیرجند، محله تاریخی قلعه، کوچه پست قدیم (نزدیک به مدرسه شوکتیه). کاربری فعلی: این بنا مدتی به عنوان میراث فرهنگی مورد استفاده بود و حالا یکی از مقاصد مهم گردشگری در بافت تاریخی شهر است. نزدیک به: پیشنهاد میکنم بعد از اینجا، حتماً از مدرسه شوکتیه و حسینیه نایبی که در همان نزدیکی هستند بازدید کنی.