خانه نائینی (صالحان)

بنا در تاریخ ۱۳۸۶/۰۳/۰۳ به شماره 19156 در فهرست آثار ملی ثبت گردید. این بنا یکی از سبک های متداول در اواخر قاجار و اوایل پهلوی می باشد که در یکی از میدانگاهی های قدیمی شهر همدان به نام کلپا واقع شده است و در گذشته به نام مالک قدیمی آن خانه نائینی نامیده می شده و بدلیل تغییر کاربری آن به مدرسه و بعد به شرکتی به نام دبیرستان صالحان هگمتان و شرکت صالحان هگمتان معروف است. بنای نائینی مجموعه ای متشکل از 3 بنای مجزا مربوط به دوره های قاجار، قاجار – پهلوی اول و پهلوی دوم می باشد. با مطالعه نقشه های تاریخی و جانمایی اثر در آنها می توان به روشنی دریافت که اثر در طول زمان شامل چه تغییراتی در عرصه و اعیان شده است. بنا در دوره تیموری در لبه شهر قرار گرفته است و به احتمال زیاد در عرصه آن هیچگونه مستحدثاتی وجود نداشته است. این بنا در دوره قاجار نیز به همان حالت دوره تیموری بوده است و ظاهرا در اواخر آن ساخته می شود. در عکس هوایی 1335 همدان، بنای شمالی و میانی به سبک موجود اما بنای جنوبی به گونه ای دیگر قابل مشاهده می باشد. می توان متصور شد بنای جنوبی در گذشته به تبعیت از بنای میانی به همان سبک و سیاق بوده است. پس از انقلاب با توجه به شروع جنگ و عدم ساخت و ساز تا 1368 عکس هوایی 1367 بیانگر اتفاقات در دوره پهلوی دوم می باشد. با مشاهده عکس هوایی 1367، می توان از تغییر عرصه و سبک بنای جنوبی اطمینان حاصل کرد. پس از تغییرات در پهلوی دوم عرصه بنا تاکنون دچار هیچگونه دگرگونی نشده است. عرصه بنای صالحان در دوره تیموری در داخل حریم شهر و در محوطه مرکز محله قرار داشته است اما هیچ ساختمانی وجود نداشته است. بنای میانی از سایر قسمت ها قدیمی تر و به احتمال زیاد در اواخر قاجار همزمان با بنای اولیه جنوبی ساخته شده است. در سال 1290 شمسی بنای شمالی بر روی زمین بکر ساخته شده است. در دوره پهلوی دوم ساختمان جنوبی که به سبک قاجاری بوده است تخریب گشته و به اعیانی آن نیز اضافه گشته است، که در حال حاضر موجود می باشد.

مشاهده در گوگل مپس